Porady
Od tłumacza: dr Sandra Escher jest Holenderką i ekspertem, zajmującym się słyszeniem głosów u dzieci i młodzieży; ostatnie 15 lat spędziła na rozmowach z dziećmi, które słyszą głosy, jak również z ich rodzicami i opiekunami. Przeprowadziła do tej pory najdokładniejsze i najbardziej szczegółowe badania naukowe w zakresie tego fenomenu. W niniejszym artykule przedstawia ona nowe spojrzenie na temat tego, co mogą reprezentować głosy i jak możecie pomóc dziecku, które takie głosy słyszy, aby nauczyło się sobie z nimi radzić.
Autor: dr Sandra Escher
Nie wpadajcie w panikę,
kiedy Wasze dziecko zacznie słyszeć głosy.
To nie jest koniec świata.
Informacja dla rodziców i opiekunów
dzieci i młodzieży, słyszących głosy
(przekład na podstawie niemieckiego tłumaczenia Jakoba Litschig’a: A. Skulski)
Dlaczego napisaliśmy tą informację
Napisaliśmy niniejszą informację dla rodziców i opiekunów w nadziei, że będzie ona pomocna i doda odwagi do zdobycia innego, nowego spojrzenia (poglądu) na to, czego Wasze dziecko doświadcza; aby pomóc w znalezieniu drogi, na której będziecie mogli Wasze dziecko wspierać w jego rozwoju uczuciowym i odpowiednio pomóc w wypoczynku, którego potrzebuje ono na skutek tych doświadczeń i w tym, aby głosy go nie obezwładniły.
Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności mało jest praktycznej literatury na temat dzieci, słyszących głosy, która byłaby konkretnie dopasowana do potrzeb rodziców i członków rodziny. To hańba, gdyż to właśnie Wy jesteście najważniejszym rodzajem pomocy dla Waszego dziecka. Dlatego chcemy Was zapoznać z tym, że jest kilka drobnych rzeczy według zdrowego, ludzkiego rozsądku, które możecie zrobić, aby pomóc Waszemu dziecku. Mamy nadzieję, że informację tą uznacie i dla Was za pomocną.
Wprowadzenie
Najważniejsze na początek. Z punktu widzenia naszych badań, które przeprowadziliśmy z dziećmi i młodzieżą słyszącymi głosy, wynika niewątpliwie, że:
- Słyszenie głosów jest normalnym, choć nietypowym doświadczeniem.
- Jest możliwe, że stanie się to chorobą, jeżeli nie potrafimy sobie z tym poradzić.
- U większości dzieci (60 %) głosy z czasem zanikają, kiedy dzieci rozwijają się i uczą pokonywać problemy życiowe (jak też emocje i uczucia z tym związane), które doprowadziły do słyszenia głosów.
Jak reagują rodzice, kiedy ich dzieci mówią o tym, że słyszą głosy?
Kiedy dowiadujecie się, że Wasze dziecko słyszy głosy, może to być załamujące. Niektórzy rodzice stwierdzali: „to było tak, jakby zawalił się cały świat”. Taka reakcja jest zrozumiała, gdyż, jako rodzice, jesteśmy bardzo opiekuńczy wobec naszych dzieci i nie chcemy ich widzieć, jako zakłopotane, zranione czy zabłąkane. Jednak pozostaje decydujące pytanie, które trzeba sobie postawić: dlaczego tak reagujemy, kiedy odkryjemy, że nasze dziecko słyszy głosy?
Nasza reakcja wywodzi się z informacji, które gdzieś do nas dotarły na temat znaczenia słyszenia głosów. Zazwyczaj informacje te ugruntowane są na szeroko utartym w środowisku mniemaniu, że słyszenie głosów jest tym samym, co duchowe zaburzenie, jakim jest „schizofrenia”.
Dobrą wiadomością niech będzie, że przeświadczenie to nie jest bezbłędne. Co prawda zgadza się, że 60 % ludzi, słyszących głosy są zdiagnozowani, jako schizofrenicy. Ale odwrotnie nie ma takiego potwierdzenia. Jeżeli ktoś słyszy głosy nie oznacza to, że jest chory na schizofrenię.
I jest jeszcze ważniejszy fakt, z którego sobie Państwo możecie nie zdawać sprawy: słyszenie głosów jest normalną rzeczą, ale jest możliwe, że na skutek słyszenia głosów ktoś zachoruje, kiedy nie potrafi sobie z tym poradzić. Oznacza to, że nie uporanie się ze słyszeniem głosów jest problemem, a nie sama kwestia ich słyszenia.
„Normalne” dzieci i „normalni” dorośli słyszą głosy
Ten mało znany fakt jest potwierdzony wieloma pracami badawczymi. Wiele badań społecznych (epidemiologicznych), prowadzonych na szeroką skalę wykazało, że 4 % społeczeństwa słyszy głosy. Z tych 4 % jedynie 30 % dotkniętych szuka pomocy w służbie zdrowia. Wśród dzieci głosy słyszy wręcz 8 % ludzi i podobnie, jak w przypadku dorosłych, z pomocy służby zdrowia korzysta tylko 30 % z nich.
Oznacza to, że niewątpliwie o wiele więcej ludzi słyszy głosy, którzy nie korzystają ze wsparcia lecznictwa niż tych, którzy słysząc je korzystają z tej służby. Dzieje się tak dlatego, ponieważ radzą one sobie z głosami i dobrze funkcjonują w życiu codziennym.
Nieszczęśliwym zbiegiem okoliczności większość dostępnych materiałów i badań naukowych na temat słyszenia głosów bazuje na doświadczeniach pacjentów, czyli na ludziach, którzy niewątpliwie nie potrafili sobie ze słyszeniem głosów poradzić i potrzebują pomocy. Są to ludzie, którzy poprzez słyszenie głosów stają się bezsilni i czują obezwładnieni. Jednakże w innych artykułach na tej stronie internetowej (chodzi o stronę: http://intervoiceonline.org – przyp. A.S.) odnajdziecie Państwo wiele informacji na temat ludzi słyszących głosy i dających sobie w życiu radę, a nawet mających z nimi pozytywne doświadczenia.
Słyszenie głosów i doświadczenia traumatyczne 1. Chociaż zrozumiałe jest, że jesteście zaniepokojeni, starajcie się nie reagować z przesadnym niepokojem i mozolnie pracujcie nad tym, aby nie przenosić Waszego strachu na dziecko.
W naszych badaniach nagminnie okazywało się, że w obydwu grupach (dorosłych, jak i dzieci) duży procentualny wpływ na pojawienie się głosów miały doświadczenia traumatyczne. Wśród dorosłych w 75 % przypadków głosy pojawiały się w połączeniu z traumą lub sytuacją, która doprowadzała ich do bezsilności. Przykładami traumy, które wywoływały słyszenie głosów były takie sytuacje, jak śmierć ukochanych osób, rozwód, utrata miejsca pracy, niepowodzenie podczas egzaminów, ale też dłużej trwające reakcje, jak choćby cielesne wykorzystanie na tle seksualnym.
U dzieci, u których niektóre rodzaje traumy specyficznie były związane z dzieciństwem, ilość ta była wręcz wyższa i wynosiła 85 %. Do takich traumatycznych przeżyć zaliczyć można drwiny (drażnienie przez) rówieśników lub nauczycieli, czy niezdolność poradzenia sobie z warunkami nauczania na konkretnie wyznaczonym poziomie. Innym, często wymienianym powodem traumy, był też dłuższy pobyt w szpitalu z powodu choroby cielesnej.
Chciałabym powiedzieć, że słyszenie głosów jest najczęściej reakcją na sytuację lub problem, z którymi dziecko lub młodociany człowiek nie potrafi sobie poradzić. Jest sygnałem ostrzegawczym.
Głosy, jako przesłanie
Kolejnym uderzającym wnioskiem jest, że to, co mówią głosy, często jest wskazaniem na problem, z którym dziecko się boryka. Na przykład: głosy powiedziały do 8-letniego chłopca, że „powinien się oślepić”. Jego matkę to przestraszyło. Kiedy jednak zapytaliśmy ją, czy może było w życiu chłopca coś, czego nie powinien był widzieć jako dziecko (doznawać), zrozumiała przesłanie głosów: chłopiec nie radził sobie z problematycznym małżeństwem swoich rodziców, co go frapowało. Nie chciał musieć na to patrzeć.
W naszych badaniach mogliśmy zaobserwować, że kiedy skierowano uwagę na problemy dziecka, przed którymi czuło się postawione, było ono zdolne wejść w bardziej konstruktywny rodzaj związku z głosami. Kiedy dziecko posiądzie taką zdolność przemyślania problemów, które są źródłem jego niepokoju, uczuć i emocji, wtedy głosy przestają być jedynym punktem, przykuwającym jego uwagę.
U wielu dzieci głosy zanikają z upływem czasu
Ostatnio przeprowadziłam 3-letnią kontynuację studiów u 80 dzieci, które słyszały głosy i były w wieku od 8 do 19 lat. Połowa z tej grupy dzieci otrzymywała opiekę psychiatryczną w związku ze słyszeniem głosów, natomiast druga połowa z takiej opieki nie korzystała. Prowadziłam wywiady z tymi dziećmi 4 razy w rocznych odstępach. Na koniec periody badawczej 60 % pytanych dzieci relacjonowało, że głosy zanikły.
Naturalnie dane te i statystyki nie dotyczą bezpośrednio Was. Lecz ogólne przesłanie jest takie, że jest dość wysoka szansa na to, iż głosy mogą zaniknąć.
Widzieliśmy, że doświadczenie słyszenia głosów u dzieci często zatrzymywało je w rozwoju. Jednakże, jeśli problemy te były przetwarzane albo zmieniała się sytuacja, na przykład poprzez zmianę szkoły, głosy zanikały.
Głosy mogą pozostać, ale dzieci mogą nauczyć się radzić sobie z nimi
Ważne jest, aby stało się dla nas jasne, że życzenie, aby głosy zniknęły, jest celem służby zdrowia psychiatrycznego, a niekoniecznie samych dzieci. Są dzieci, które nie chcą stracić swoich głosów. I to jest OK, bo najważniejsze jest, aby głosy nie stały dłużej w centrum uwagi. Bo kiedy związek z głosami się zmieni i stanie pozytywnym, głosy przejmują u dziecka funkcję doradczą, zamiast stwarzać przeszkodę. Jeśli dziecko znajdzie w sobie zasoby, aby nauczyć się obchodzić z uczuciami i emocjami, które towarzyszą słyszeniu głosów, będzie ono mogło prowadzić szczęśliwe i zrównoważone życie.
Wsparcie dla Twojego dziecka
Najważniejszym elementem, wpływającym na pozytywne zmiany w procesie rozwoju dziecka słyszącego głosy, jest wsparcie, udzielane przez rodzinę. Niestety nasze badania wykazały, że obecny system psychiatryczny nie miał pozytywnego wpływu, gdyż psychoterapie nie akceptują głosów, jako rzeczywistych i nie są przygotowane na dyskusję na temat ich zawartości.
W naszych badaniach zauważyliśmy, że dużą pomocą dla dziecka jest, kiedy rodzice podchodzą do jego doświadczenia słyszenia głosów normalnie. Spróbujcie więc przestać o tym myśleć, jak o największym nieszczęściu, ale potraktujcie je, jako sygnał ostrzegający przed jakimś problemem, który sprawia Waszemu dziecku trudności, a który może być (dzięki nim – przyp. A.S.) rozwiązany. Z drugiej strony, kiedy rodzice nie mogą przyjąć do wiadomości, że słyszenie głosów jest czymś normalnym, a uważają, że jest to choroba, jednocześnie bojąc się tych głosów, w sposób naturalny przenoszą takie uczucie strachu na dziecko. Proszę sobie wyobrazić, że jako dziecko boicie się głosów, a kiedy szukacie wsparcia u ojca lub matki zauważacie, że oni bardziej boją się tych głosów niż Wy sami. Byłoby to dla Was z pewnością wielkim obciążeniem w efekcie czego przestalibyście rodzicom opowiadać o swoich doświadczeniach z głosami.
Istnieje jeszcze drugi problem. Kiedy boicie się głosów, samo ich słyszenie może stać się dla Was obsesją i nie zauważycie, co chcą przekazać. Kiedy jesteście zestresowani i pełni strachu, nie będziecie potrafili uważnie przysłuchać się historii, którą będzie chciało opowiedzieć Wam dziecko i nie dostrzeżecie tych problemów i uczuć, które będą wtedy reprezentowane przez głosy.
Z naszych doświadczeń wynika, że najlepszą pomocą dla dziecka jest systematyczna próba zrozumienia głosów, zbliżenia się do nich. Dlatego wypracowaliśmy model wywiadu, który pomaga w posegregowaniu doświadczeń dziecka. Może on być również wykorzystany, jako droga do zrozumienia stresu, jakiemu poddawane jest dziecko i aby łatwiej było podjąć z nim współpracę, umożliwiającą znalezieniu rozwiązań na problemy, powstałe w skutek słyszenia głosów.
Więcej informacji
Niniejsza informacja jest jedynie krótkim wprowadzeniem na temat nowego rodzaju myślenia o dzieciach słyszących głosy, która może Wam pomóc w obliczu problemów, które się przed Wami pojawiły. Jeżeli potrzebujecie więcej informacji na temat badań, elementów terapii, która pomogła dzieciom, albo jeśli chcecie kopię wywiadu, który używamy w naszych badaniach naukowych, poinformujcie nas o tym.
Sandra Escher, MPhil, PHD
Co możecie zrobić, kiedy dziecko Wam powie, że słyszy głosy?
10 punktowa lista kontrolna
2. Zaakceptujcie, że głosy, które słyszy Wasze dziecko, są dla niego rzeczywiste. Pytajcie o te głosy, od kiedy dziecko je słyszy, kim lub czym one są, czy mają imiona, o czym mówią etc.
3. Powiedzcie Waszemu dziecku, że, wiele innych dzieci też słyszy głosy i że często zanikają one po jakimś czasie.
4. Nawet jeżeli głosy nie zanikną Wasze dziecko może nauczyć się życia z nimi w harmonii.
5. Ważne jest złamanie w Waszym dziecku poczucia izolacji i inności. Wasze dziecko jest może specjalne, może nietypowe, ale jest normalne.
6. Dowiedzcie się, czy Wasze dziecko ma jakieś trudności lub problemy, których przezwyciężenie jest dla niego bardzo trudne i pracujcie nad próbą przezwyciężenia tych problemów. Wróćcie myślami do momentu, kiedy głosy mogły się pojawić po raz pierwszy. Co stało się wtedy z dzieckiem, jak zaczęło je słyszeć pierwszy raz? Kiedy po raz pierwszy je słyszało? Wydarzyło się wtedy coś niezwykłego (?), stresującego?
7. Jeżeli myślicie, że potrzebujecie pomocy z zewnątrz, wtedy szukajcie terapeuty, który jest gotowy przyjąć doświadczenie dziecka i pracujcie z dzieckiem systematycznie w kierunku lepszego zrozumienia głosów, aby móc w ten sposób lepiej sobie z nimi radzić.
8. Bądźcie zawsze gotowi na wysłuchanie dziecka, kiedy będzie ono chciało opowiadać o głosach, które słyszy; wykorzystujcie w tych rozmowach również rysowanie, malowanie, grę aktorską i inne kreatywne możliwości, aby pomóc dziecku w opisaniu tego, co się z nim dzieje.
9. Prowadźcie normalnie Wasze życie i próbujcie nie postępować tak, aby doświadczenie słyszenia głosów stawało się centralnym punktem życia dziecka lub Waszego.
10. Większość dzieci, które żyją w zgodzie z ich głosami, ma wokół siebie wspierające je rodziny, które traktują doświadczenia dziecka, jako jego nieodłączną część. I Wy możecie tak uczynić.
Inne materiały naukowe Sandry Escher i innych naukowców na temat dzieci słyszących głosy
Sandra Escher , Marius Romme, Alex Buiks, Philippe Delespaul, Jim van Os (2002)., Formation of delusional ideation in adolescents hearing voices: A prospective study. American Journal of Medical Genetics, Neuropsychiatric Genetics, Volume 114, Issue 8 , Pages 913 - 920
S. Escher, M. Romme, A. Bunks & P. Delespaul, J Van Os; Independent course of childhood auditory hallucinations: a sequential 3-year follow-up study (2004), The British Journal of Psychiatry (2002) 181: s10-s18
Kotsopoulos, S., Kanigsberg, J., Cote, A., Fiedorowicz, C., Hallucinatory Experiences in Non psychotic Children, Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, May 1987, 26 (3), 375–380
McGee, R., Williams, S. & Poulton, R. (2000) Hallucinations in non psychotic children (letter). Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 39, 12-13
Mertin P., Hartwig, S (2004) Auditory Hallucinations in Nonpsychotic Children: Diagnostic Considerations Child and Adolescent Mental Health, February 2004, Vol. 9, No. 1, pp. 9-14(6)
Pearson, D., Burrow, A., FitzGerald, C., Green, K., Lee, G., Wise, N. (2007) Auditory Hallucinations in Normal Child Populations Personality & Individual Differences, Aug. 2001, Special Issue, 31(3), 401 -407
Schreier, H. A., Hallucinations in Non psychotic Children: More Common Than We Think? Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, May 1999, 38 (5), 623–625
Vickers, B., Garralda, E. (2000) Hallucinations in Nonpsychotic Children Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, Sept. 2000, 39 (9), 1073
Inne materiały na temat „Normalni ludzie słyszą głosy“
Barret T.R and Etheridge J.B (1992) Verbal hallucinations in Normals I: People who hear voices Applied Cognitive Psychology, Vol. 6, pp. 379-387
Vanessa Beavan, John Read and Claire Cartwright (2006)Angels at our tables: A summary of the findings from a 3-year research project into New Zealanders’ Experiences of Hearing Voices, University of Auckland, New Zealand
Eaton W.W., Romanoski A., Anthony J.C., Nestadt G. (1991), Screening for psychosis in the general population with a self report interview, Journal of Nervous and Mental Disease, No. 179, pp 689 693
Feelgood, S. R. and Rantzen, A. J. Auditory and Visual Hallucinations in University Students Personality and Individual Differences, 1994, Vol. 17 (2): 293-296
Honig, A.; Romme. M.; Ensink, B.; Escher, S.; Pennings, M.; Devries, M.W. (1998): Auditory Hallucinations: A Comparison between Patients and Nonpatients. The Journal of Nervous and Mental Disease, 186 (10), 646-651 Posey T.B. and Losch M.E. (1984), Auditory hallucinations of hearing voices in 375 normal subjects Imagination, Cognition and Personality, vol 3, no.2, pp. 99 113
Tien A.Y. (1991) Distributions of hallucinations in the population Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, No.26, pp. 287 292
John Watkins: Hearing voices - A Common Human Experience: published in 1998 by Hill of Content Publishing, Melbourne, Australia, ISBN 0-85572-288-6
J. Watkins; M. Romme; S. Escher (2003). Hearing voices: A common human experience. Nordic Journal of Psychiatry, Volume 57, Issue 2 March 2003 , pages 157 - 159
Copyright 2008 Sandra Escher